Bireyin konuşma seslerini doğru şekilde üretmekte güçlük yaşadığı bir konuşma bozukluğudur. Konuşma sırasında bazı seslerin yanlış üretilmesi, başka bir sesle değiştirilmesi, atlanması veya bozulmuş şekilde söylenmesi konuşmanın anlaşılırlığını etkileyebilir. Bu durum halk arasında "harfleri söyleyememe" veya "pelteklik" olarak ifade edilse de, dil ve konuşma terapisi alanında bu güçlükler ayrıntılı olarak değerlendirilir ve nedene yönelik terapi planlanır.
Artikülasyon bozukluğu en sık çocukluk döneminde fark edilmekle birlikte, yetişkinlerde nörolojik hastalıklar, travmalar veya ağız yapısını etkileyen durumlar sonrasında da görülebilir. Bazı çocuklar /r/, /s/, /ş/, /k/ veya /g/ gibi belirli sesleri üretmekte zorlanırken, bazı bireylerde birden fazla ses etkilenebilir. Konuşma seslerindeki bu hatalar, bireyin yaşına göre beklenen gelişim döneminin sonrasında da devam ediyorsa değerlendirilmesi önemlidir.
Artikülasyon bozukluğunun oluşmasında gelişimsel özelliklerin yanı sıra işitme kaybı, ağız ve diş yapısındaki farklılıklar, dudak damak yarıklığı, nörolojik hastalıklar veya motor konuşma bozuklukları gibi farklı etkenler rol oynayabilir. Bu nedenle terapiye başlamadan önce yalnızca yanlış söylenen sesler değil, bu güçlüğün altında yatan neden de ayrıntılı olarak değerlendirilir.
Dil ve konuşma terapisinde öncelikle kapsamlı bir değerlendirme yapılarak çocuğun veya yetişkinin konuşma sesi envanteri, hata örüntüleri, konuşmanın anlaşılırlığı ve iletişim becerileri incelenir. Değerlendirme sonucunda bireyin yaşına, gelişim düzeyine ve ihtiyaçlarına uygun bir terapi programı planlanır. Terapi sürecinde hedeflenen seslerin doğru üretiminin öğretilmesi, bu seslerin hece, sözcük, cümle ve günlük konuşma içerisinde doğru kullanılmasının sağlanması amaçlanır.
Kazanılan becerilerin günlük yaşama aktarılması için düzenli tekrarlar ve aile katılımı büyük önem taşır. Her bireyin ihtiyaçları farklı olduğundan terapi süreci kişiye özel olarak planlanır ve belirli aralıklarla değerlendirilerek güncellenir.