Otizm spektrumundaki bireyler dünyayı farklı algılar, iletişimi farklı kurar ve dünyayla farklı bir dilde konuşur. Bu farklılık bir eksiklik değil, üzerinde çalışılması gereken bir özgünlüktür. Dil ve konuşma terapistinin görevi, bu bireylerin kendilerini en verimli biçimde ifade edebilecekleri yolları birlikte inşa etmektir.
Otizmde İletişim Profili
Bazı bireyler sözel dili hiç kullanmayabilir, bazıları geniş bir kelime dağarcığına sahip olsalar da karşılıklı diyalog kurmakta zorlanabilirler. Ayrıca:
- Ortak dikkatte azalma,
- Göz temasında farklılık,
- Duygu ve niyet ifade etmekte güçlük,
- Ekolali (duyduğunu tekrar etme),
- Sözel olmayan iletişim (jest, mimik) sınırlı kullanımı
gibi özellikler görülebilir. Terapinin merkezine her zaman bireyin kendisi yerleştirilir.
DIR/Floortime Yaklaşımı
DIR/Floortime, bireyin ilgi ve motivasyonunu takip ederek onunla anlamlı bir etkileşim inşa etmeye dayalı, bilimsel bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımda 101 ve 201 düzeylerinde eğitim aldım ve seanslarımın önemli bir bölümünü Floortime prensipleri ile şekillendiriyorum. Amaç yalnızca çocuğun bir kelime söylemesi değil; iletişimin karşılıklı, keyifli ve anlamlı bir eyleme dönüşmesidir.
Terapi Programının Bileşenleri
- Ortak dikkat gelişimi: Bir nesneye ya da olaya birlikte odaklanma.
- Karşılıklı etkileşim (sıra alma): Oyunlar aracılığıyla verme-alma temelli iletişim.
- Alternatif iletişim yöntemleri (AAC): PECS, tablet uygulamaları veya işaret desteği.
- Sözel dil gelişimi: Kelime, cümle ve dilbilgisi yapıları.
- Sosyal beceriler: Selamlama, izin isteme, konu takibi, duyguları isimlendirme.
- Anlatım becerileri: Bir olayı sırasıyla anlatabilme, düşüncelerini paylaşabilme.
Aile ile Ortak Yol Haritası
Otizmli bireyin ailesi, terapinin en değerli ortağıdır. Ev, okul ve sosyal ortam arasında tutarlılık sağlamak için ailenin çocuğunu tanıması ve doğru stratejileri öğrenmesi gerekir. Seanslarımızda ailelere zihinsel kuram, sosyal senaryolar ve doğru geri bildirim gibi konularda somut rehberlik veriyorum.
Okul ve Akran İlişkileri
Okul çağındaki otizmli çocuklar için akran iletişimi ayrı bir çalışma alanıdır. Sınıf öğretmenleriyle işbirliği kurmak, çocuğun günlük programına uygun sosyal senaryolar hazırlamak ve gerekli durumlarda okulda kısa gözlemler yapmak süreci bütüncül hale getirir.
Eşlik Eden Alanlarla İlişki
Otizm sıklıkla gecikmiş dil ve konuşma, bilişsel farklılıklar ve bazen akıcılık bozuklukları ile birlikte görülür. Bu nedenle terapi programı yalnızca "otizm" başlığı altında değil, bireyin tüm profili göz önünde bulundurularak hazırlanır.
Bölgesel Erişim
Kliniğim Bayraklı'da olsa da Karşıyaka, Bornova, Çiğli, Buca gibi pek çok bölgeden ailelere erişilebilir konumdadır.
Otizm bir problem değil, dünyayı farklı algılamanın bir yoludur. Terapinin görevi bu yolu daha keyifli hale getirmektir.